Ethologie

BPRC Ethologie Java apen

Ethologie, de studie van diergedrag

Ethologie is de studie van diergedrag. Gedrag van dieren omvat hun motorische activiteiten, variërend van subtiele gedragingen als oogknipperen tot opvallende gedragingen als paringen. Diergedrag bepaalt de interactie van een individu met zijn omgeving. De kan onderverdeeld worden in de ecologische omgeving, te weten roofdieren en voedsel, en de sociale omgeving, bestaande uit soortgenoten en eventuele andere soorten. Gedrag is het gevolg van de genetische aanleg van een dier, bepaald door selectiedrukken in eerdere generaties, in combinatie met wat het tijdens zijn ontwikkeling geleerd heeft en de huidige situatie waar het zich in bevindt. Gedrag van apen is doorgaans flexibel, en toegespitst op de huidige situatie.

Sociaal gedrag

Alle dag-actieve apen leven in permanente groepen en zijn bij uitstek sociale dieren. Zij hebben een grote variatie aan sociale gedragingen, gedrag gericht op andere individuen. Sociale gedragingen betreffen agonisme: zowel agressie als onderdanigheid, affiliatie: vriendelijk gedrag zoals vlooien, en seksueel gedrag. Deze zijn allen onderdeel van het normale gedrag van apen. Apen herkennen hun groepsgenoten, en ook dieren van andere groepen, als individuen. Met verschillende individuen onderhouden ze specifieke sociale relaties, van vriendschappelijk tot negeren en soms zelfs vijandig.

Doel van het onderzoek

Het fundamenteel onderzoek richt zich op de evolutie van sociaal gedrag van primaten, ook in vergelijking met de mens. Bij primaten is niet alleen de ecologische omgeving, met roofdieren en voedsel, van groot belang voor de selectie van gedrag. Ook de sociale omgeving van soortgenoten vormt een belangrijke selectiedruk. Soortgenoten zijn zowel potentiële concurrenten als potentiële partners in samenwerking. Het belang van samenwerken kan voor het individu zelf en zijn partner variëren met de omstandigheden. Het goed kunnen inschatten wie op een bepaald moment te vriend moet worden gehouden en wie een concurrent is vergt goede sociale capaciteiten. De veronderstelling is dat deze sociale selectiedruk een belangrijke rol speelde in de evolutie van de intelligentie van apen. Sociaal gedrag kan afhangen van de individuele eigenschappen van een dier, de positie in de groep en zijn intelligentie, en de belangen van de ander. Het onderzoek richt zich op regulatie van agonistisch, affiliatief en seksueel gedrag.

Sociaal gedrag en welzijn

Sociaal gedrag is een belangrijk onderdeel van het gedrag van apen. De mogelijkheid tot sociale interacties worden dan ook gezien als een cruciale welzijnscomponent voor apen. Dit uit zich in het belang van goede opgroei- en huisvestingscondities: opgroeien en leven in een sociale groep zorgt voor "normaal" sociaal gedrag, ontbreken van sociale condities is een grote aantasting van welzijn. Het fundamenteel onderzoek naar sociaal gedrag heeft bijgedragen aan het ontwerp van de huidige sociale huisvesting van apen bij het BPRC en levert een bijdrage aan het verbeteren en monitoren van de huisvestingscondities.