Malaria

Mug

Binnen het BPRC vindt onderzoek plaats naar twee belangrijke infectieziekten die vooral de armste bevolkingsgroepen in de wereld treffen: malaria en tuberculose. Informatie over het tuberculose onderzoek is apart beschreven. Malaria wordt veroorzaakt door parasieten die door muggen worden overgebracht en jaarlijks sterven bijna een miljoen mensen, meestal kinderen onder de 5 jaar in Afrika ten zuiden van de Sahara, aan de gevolgen van malaria. Bestaande geneesmiddelen verliezen snel hun werking omdat de parasiet resistent wordt en goed werkende vaccins zijn nog niet beschikbaar. Omdat onderzoekers en beleidsmakers er steeds meer van overtuigd raken dat malaria uitgeroeid moet worden, richt het onderzoek zich op zowel nieuwe effectieve medicijnen als vaccins. Beide zijn namelijk onmisbaar in een succesvolle campagne om malaria uit te roeien. De malaria parasiet heeft een ingewikkelde levenscyclus, met een ontwikkeling in de malaria mug en in de lever en in het bloed van de
mens. Dat maakt het onderzoek naar vaccins en geneesmiddelen erg lastig.

Malaria wereldkaart


Modelsystemen

Er bestaan malaria parasieten van mensen, apen, knaagdieren, vogels en reptielen. Wij werken in diermodellen met primaten malaria's omdat de parasieten heel nauw verwant zijn aan de menselijke parasieten en de gastheer, de resusaap, heel nauw verwant is aan de mens. Hierdoor lijken het metabolisme en het afweer systeem van de aap heel erg op die van de mens, waardoor studies met malaria parasieten in resusapen een goede voorspelling zullen geven voor wat er in de mens gebeurt. Bovendien heeft één van de belangrijkste menselijke parasieten de unieke eigenschap dat hij in de lever 'slapende' parasieten vormt, die op gezette tijden weer verder gaan groeien en opnieuw leiden tot malaria. Deze eigenschap komt alleen maar voor bij een paar primaten malaria parasieten en kan dus alleen in apen bestudeerd worden. De apenmodellen voor malaria die wij gebruiken zijn dus bijzonder geschikt om de biologie van de parasiet beter te begrijpen en nieuwe geneesmiddelen en vaccins preklinisch te testen op veiligheid en werkzaamheid. Naast het werken in proefdieren is er ook veel aandacht voor het verminderen van het proefdiergebruik, bijvoorbeeld door het opzetten van kweeksystemen voor de verschillende parasietvormen.

Onderzoek

Een belangrijk deel van ons onderzoek, dat in het begin veelal met in de reageerbuis gekweekte parasieten gebeurt, is gericht op het ontdekken van nieuwe vaccins en geneesmiddelen. Hierbij gebruiken wij de modernste technieken om te begrijpen hoe een parasiet in elkaar zit, wat de interactie is met de gastheer en wat zijn achilleshiel is. Ook testen wij in een uniek, nieuw door ons ontwikkeld reageerbuis model, nieuwe geneesmiddelen op levervormen van de parasiet. Daarbij richten we ons op 'slapende' levervormen die heel moeilijk te doden zijn. Alleen de in de reageerbuis geteste werkzame stoffen worden vervolgens in het apenmodel getest op werkzaamheid tegen een malaria infectie. Verder is binnen het BPRC een nieuw vaccin (AMA1 genaamd) tegen malaria ontwikkeld, dat bescherming tegen de bloedvormen van de parasiet geeft. Het gebruik van apen modellen en vaccin productie- en analyse technieken, heeft ertoe geleid dat dit vaccin nu in mensen getest wordt, in eerste instantie op veiligheid en later ook op werkzaamheid.