Coronavirussen

Coronavirussen zijn een grote groep virussen. Ze veroorzaken meestal infecties in de luchtwegen, maar kunnen ook andere organen aantasten. Soms leiden ze tot langdurige klachten of zelfs tot problemen in de hersenen. Veel coronavirussen geven alleen milde verkoudheidsverschijnselen, maar sommige varianten veroorzaken ernstige luchtwegaandoeningen en hebben wereldwijd grote gevolgen. Omdat deze virussen zich snel kunnen aanpassen en makkelijk verspreiden, blijft onderzoek ernaar heel belangrijk.

Bij BPRC gebruiken we apenmodellen om infecties zoals MERS-CoV en SARS-CoV-2 te bestuderen. Zo leren we meer over het verloop van de ziekte en dragen we bij aan de ontwikkeling van vaccins en antivirale middelen.

Lopende onderzoeken

In de afgelopen 20 jaar waren er drie grote uitbraken van nieuwe coronavirussen bij mensen:

• SARS in 2002-2003 in China
• MERS in 2012 in Saoedi-Arabië
• SARS-CoV-2 in 2019 in China

Alle drie de virussen komen oorspronkelijk van dieren (zoönosen) en kunnen ernstige luchtweginfecties veroorzaken.

• SARS leidde tot 8096 ziekenhuisopnames, waarvan 774 mensen overleden (9,5%).
• MERS veroorzaakte bijna 2500 ziektegevallen, met 861 doden (34,5%).
• SARS-CoV-2 zorgde wereldwijd voor zo’n 450 miljoen ziektegevallen, met een sterftecijfer van ongeveer 1%.

Op dit moment bestaan er alleen vaccins tegen SARS-CoV-2. Voor andere coronavirussen zijn nog geen vaccins of antivirale middelen beschikbaar. Daarom onderzoeken wij hoe nieuwe vaccins en middelen bescherming kunnen bieden in apenmodellen.

MERS

Het MERS-virus staat op de lijst van gevaarlijke ziekteverwekkers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Om een mogelijk vaccin te testen, bouwen we eerst een infectiemodel in resusapen. Daarna onderzoeken we de werking van een vaccin dat is ontwikkeld door een biotechbedrijf samen met de Universiteit van Oxford. Dit gebeurt volgens de zogeheten Animal Rule.

Samenwerkingspartners Barinthus Biotherapeutics, Universiteit van Oxford en CEPI.

Opdrachtgever CEPI (https://cepi.net/).

Verfijning, Vermindering en Vervanging van dierproeven

De Animal Rule van de Amerikaanse FDA maakt het mogelijk om vaccins en therapieën goed te keuren op basis van dieronderzoek, wanneer testen bij mensen niet haalbaar of ethisch verantwoord zijn. Dit is belangrijk bij virussen met een hoog sterftecijfer en weinig uitbraken, omdat grootschalige proeven bij mensen dan niet mogelijk zijn. Voor het MERS-vaccin betekent dit dat er meer dieren nodig zijn dan bij een normale preklinische studie.

SARS-CoV-2

De uitbraak van SARS-CoV-2 leidde wereldwijd tot honderden miljoenen ziektegevallen. Inmiddels zijn er vaccins beschikbaar, maar door de snelle opkomst van nieuwe varianten blijft het nodig om vaccins en strategieën verder te ontwikkelen.

Samenwerkingspartners Er loopt momenteel een vaccinonderzoek samen met een biotechbedrijf.

Eerdere onderzoeken

Promotieonderzoek (2017–2024)

Onderzoeker Kinga Böszörményi liet zien hoe belangrijk apenmodellen zijn voor het begrijpen van infectieziekten en het ontwikkelen van vaccins en antivirale middelen. Zij bouwde modellen voor SARS-CoV-2 in resus- en Java-apen. Met beeldvorming (PET-CT) en weefselonderzoek toonde ze aan dat het virus en ontstekingen in de longen en andere organen kunnen blijven bestaan, zelfs nadat het virus uit de luchtwegen verdwenen is. Ook vond ze aanwijzingen voor ontstekingen in de hersenen. Dit onderzoek geeft belangrijke inzichten in de lange termijngevolgen van COVID-19.

De resultaten staan in haar proefschrift.

Samen met de Erasmus Universiteit ontwikkelden wij het SARS-CoV-2 infectiemodel:

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32303590/

Met interne financiering onderzochten wij dit model verder:

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34242213/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34452537/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35458506/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35660200/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37516868/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39400953/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39744155/

Met dit model voerden we ook vaccinonderzoeken uit:

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33260195/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33909009/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35371043/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35479095/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36977691/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39414789/

Samenwerking en financiering

Onze onderzoeken worden mogelijk gemaakt door samenwerking met vele partners, waaronder:

• KU Leuven/Rega Instituut (België)
• Janssen Vaccines and Prevention B.V. (Nederland)
• CNB-CSIC (Spanje)
• Biofabri (Spanje)
• Bavarian Nordic (Duitsland en Denemarken)
• Aarhus University en University of Copenhagen (Denemarken)
• AdaptVac (Denemarken)
• Mymetics SA (Zwitserland)
• University of Bern (Zwitserland)
• University Hospital Tübingen (Duitsland)
• Speransa Therapeutics (Duitsland)
• University of Veterinary Medicine Hannover (Duitsland)
• Boehringer Ingelheim (Duitsland)
• VisMederi (Italië)