Herplaatsing van chimpansees

BPRC - 1. Herplaatsing van chimpansees

BPRC was tot 2004 het enige primatenonderzoekscentrum in Europa dat chimpansees voor biomedisch onderzoek had. Deze chimpansees zijn gebruikt voor onderzoek dat onder andere een essentiële bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van vaccins tegen ernstige besmettelijke ziekten.

In 2002 heeft de Nederlandse overheid de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) gevraagd een wetenschappelijke audit van BPRC uit te voeren. In het eindrapport van deze audit stelde de KNAW dat biomedisch onderzoek met primaten nog steeds van essentieel belang is voor de volksgezondheid en concludeerde dat het wetenschappelijk onderzoek op BPRC van hoge kwaliteit is.

De KNAW was echter tevens van mening dat de kolonie van chimpansees op BPRC, in tegenstelling tot de kolonies van oude-wereldapen en nieuwe-wereldapen, niet groot genoeg was om er een langlopend wetenschappelijk onderzoeksprogramma op te baseren. Uit het rapport blijkt dat er grotere kolonies in de Verenigde Staten zijn waarvan onderzoekers gebruik kunnen maken in situaties waarin onderzoek met chimpansees absoluut noodzakelijk is.

LaVallée de Singes: buitenverblijf
LaVallée de Singes: buitenverblijf

Gebaseerd op dit rapport heeft de Nederlandse overheid een wet aangenomen die biomedisch onderzoek met chimpansees in Nederland verbiedt. In nauwe samenspraak met de Nederlandse overheid heeft BPRC het onderzoek met chimpansees in 2004 stopgezet.

De Nederlandse regering heeft plannen goedgekeurd om de chimpansees voor een deel onder te brengen bij “Stichting AAP” (in overleg met BPRC). In september 2006 zijn 28 chimpansees die chronisch besmet zijn geraakt met het AIDS virus of het hepatitis-C virus verhuisd naar gespecialiseerde verblijven van Stichting AAP in Almere.
In dezelfde plannen was overeengekomen dat een groep van 32 niet besmette dieren naar een door stichting AAP te realiseren apenopvangcentrum in Spanje zou verhuizen.
Dit initiatief ging uiteindelijk niet door waarop Minister van der Hoeven het besluit heeft genomen om voor deze dieren een goed onderkomen te vinden in Nederlandse dierentuinen.

Hiertoe zijn afspraken gemaakt met Safaripark De Beekse Bergen waar de overgebleven BPRC chimpansees een plaats hebben gevonden in nieuw gebouwde verblijven.

Deze dieren, die behoren tot de West-Afrikaanse ondersoort (Pan troglodytes verus), zullen deelnemen aan het Europese fokprogramma. Dit programma is erop gericht om deze, met uitsterven bedreigde soort, voor de toekomst te behouden. De laatste groep dieren is in september 2007 verhuisd waarmee de uitplaatsing van alle BPRC chimpansees voltooid is.

De chimpanseekolonie werd gestart in de periode dat het primatencentrum deel uitmaakte van TNO (Nederlandse Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek). De eerste dieren werden geïmporteerd uit Sierra Leone en behoorden bijna allemaal tot de ondersoort Pan troglodytes verus. Deze ondersoort heeft zich nauwelijks met andere soorten in de kolonie vermengd. De chimpansees op BPRC zijn ook genetisch gekarakteriseerd. Hierdoor zijn deze chimpansees van grote waarde voor het Europese fokprogramma, dat erop gericht is deze ondersoort in stand te houden.
Op 20 maart 2008 is in safaripark “De Beekse Bergen” chimpansee Stephan geboren.

Odense Zoo (buitenverblijf)
Odense Zoo (buitenverblijf)
 	
Monde Sauvage (buitenverblijf)
Monde Sauvage (buitenverblijf)

De chimpansees plantten zich voort op het BPRC en de kolonie groeide uit tot een aantal van meer dan 100 apen. Door de toename van het aantal chimpansees kwamen er meer dan BPRC kon huisvesten, zodat in de negentiger jaren door BPRC een programma werd gestart om chimpansees uit te plaatsen naar betrouwbare dierentuinen en safariparken.

Zoals elders op deze website wordt vermeld, wordt deze ondersoort van chimpansees in het wild met uitsterven bedreigd. Doordat de BPRC-dieren allemaal in grote (familie)groepen zijn gehuisvest, behoren tot een zuivere ondersoort en in goede lichamelijke en geestelijke gezondheid verkeren, zijn deze chimpansees erg gewild bij dierentuinen en parken die deelnemen aan het Europese fokprogramma.

Toen het uitplaatsingsproces werd opgezet, heeft BPRC een aantal voorwaarden opgesteld waaraan een dierentuin of park moest voldoen om in aanmerking te komen voor een groep BPRC-chimpansees:

  • De huisvestingsomstandigheden moeten wezenlijk beter zijn dan in het BPRC.
  • De dieren mogen in de toekomst niet worden blootgesteld aan invasief onderzoek.
  • De sociale structuur van de groep moet zoveel mogelijk in stand worden gehouden.
  • Het instituut dat de dieren opvangt moet beschikken over aantoonbare ervaring en deskundigheid.
  • Het instituut dat de dieren opvangt is bij voorkeur een deelnemer aan het Europese fokprogramma.
  • De herplaatsing mag niet ten koste gaan van de chimpansees die al in het pand verblijven.

BPRC heeft in het kader van dit programma al haar 130 chimpansees herplaatst naar instituten die aan deze voorwaarden voldoen:


Leipzig Zoo: binnenverblijf
Leipzig Zoo: binnenverblijf