Dengue Virus

Het dengue virus (DENV), in het Nederlands ook wel ‘Knokkelkoorts virus’ genoemd, is een zogenaamd Arbovirus. Arbovirussen zijn virussen die worden overgedragen door geleedpotigen (arthropoda), zoals vliegen, teken en muggen.
Een van de BPRC onderzoekslijnen richt zich op opkomende arbovirussen die worden overgedragen door muggen. Deze groep virussen bevat klinisch belangrijke virussen zoals knokkelkoorts virus of dengue virus (DENV), gele koorts virus (YFV), Chikungunya virus (CHIKV), Rift Dal koorts virus (Rift Valley Fever virus; RVFV), Japanse encefalitis virus (JEV), en het West Nijlvirus (WNV).
Sinds de 1960-er jaren is het verspreidingsgebied van DENV wereldwijd aanzienlijk toegenomen, en meer recent hebben andere door muggen-overdraagbare virussen zich verspreid naar nieuwe gebieden, het meest duidelijk geïllustreerd door de introductie van WNV en CHIKV op het Amerikaanse continent.

Denv SpreadWerelwijde verspreiding van DENV sinds 1960

Factoren die bijdragen aan de verdere verspreiding van dit type virussen zijn de opwarming van de aarde, met als gevolg een toename van geschikte gebieden voor muggen, en de internationale handel en reizen. Deze laatste factoren zijn verantwoordelijk voor de introductie van nieuwe, invasieve muggensoorten zoals de tijgermug (Aedes albopictus), een belangrijke drager van DENV, CHIKV, en het minder bekende Zika virus (ZIKV), in Europa en Amerika. Ook de muggensoort Aedes aegypti, drager van DENV, CHIKV en YFV is zeer recent geïntroduceerd op Madeira en in landen rond de Zwarte Zee. Andere virussen, zoals WNV en RVFV, kunnen gebruik maken van verschillende invasieve en endemische muggensoorten, meestal Culex en Aedes soorten.
Bij de mens kunnen infecties met deze arbovirussen leiden tot ernstige en soms levensbedreigende ziektes, zoals encefalitis, verlamming, en hemorragische koorts. Tot op heden zijn YFV en JEV de enige muggen-overdraagbare virussen waarvoor een vaccin voor gebruik bij mensen beschikbaar is, maar er bestaan geen vaccins en antivirale geneesmiddelen voor infecties veroorzaakt door DENV en andere opkomende virussen zoals WNV, CHIKV en RVFV.

ARBOVIRUS ONDERZOEK OP HET BPRC

Makaken en penseelaapjes kunnen worden geïnfecteerd met muggen-overdraagbare virussen, en bieden onderzoekers zo een unieke onderzoeksmogelijkheid naar de biologie van deze virussen, en naar de pathologie veroorzaakt door deze virussen. Daarnaast zijn deze apensoorten vanwege hun immunologische gelijkenis met de mens, goede diermodellen voor de pre-klinische evaluatie van potentiële vaccins of antivirale middelen. De WNV en DENV infectiemodellen bij resusmakaken en penseelaapjes worden op het BPRC gebruikt om de farmacokinetiek en werkzaamheid van antivirale verbindingen te bestuderen, en om de immunogeniciteit en werkzaamheid van vaccins te evalueren. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van celkweken voor de in vitro karakterisering van de vaccin-geïnduceerde antilichaam immuunresponsen. Ander onderzoek is gericht op de gebeurtenissen die vroeg in de infectie plaatsvinden, een fase van de infectie die niet kan worden bestudeerd bij mensen.