‘Als je iets vergeet, kun je weer opnieuw beginnen’

Vaak achter een glazen veiligheidskast, met handschoenen door openingen in het scherm en beschermende kleding aan, werkt Daniëlla al 25 jaar als analist aan onderzoek naar virussen van HIV, griep tot COVID. Hypergeconcentreerd, goed voorbereid en alles volgens protocol. “Iedereen die in het lab werkt, moet precies weten wat hij doet.”

Analisten vormen een cruciale schakel in het onderzoek naar levensbedreigende infecties en complexe hersenziekten dat we als het BPRC doen. Voor ons reden om Daniëlla en haar 25 collega-analisten tijdens de Dag van de Analist in het zonnetje te zetten.

Als kind wilde ze dierenarts worden. Maar toen ze ontdekte hoeveel studeren daarbij kwam kijken, koos ze een andere route: de laboratoriumschool. Via stages en haar eerste baan in de diagnostiek kwam ze uiteindelijk bij het BPRC terecht. “In mijn vorige werk was het vooral veel hetzelfde: diagnostiek draaien en uitslagen doorgeven. Ik wilde liever iets doen waar je ook zelf moet nadenken en uitzoeken.”

Een kwart eeuw

Dat vond ze bij het BPRC. Inmiddels werkt ze een kwart eeuw op de afdeling virologie. “Tijdens mijn opleiding leek werken bij een organisatie die ook onderzoek met proefdieren doet best moeilijk. Ik vond het zielig”, vertelt ze. “Ik vroeg me af hoe ik dat emotioneel zou vinden. Tot ik zag hoe zorgvuldig ermee wordt gewerkt. En ja, je rolt er een beetje in. Ik wist vroeger niet eens dat dit werk bestond”, zegt ze lachend. “Maar inmiddels zou ik niets anders meer willen.”

Tijdens de coronapandemie veranderde haar werk ingrijpend. Waar het lab normaal een vast ritme heeft, kwam er ineens veel meer werk bij. “Er kwamen allerlei mensen van andere afdelingen die ons uit de brand kwamen helpen.”

Juist tijdens de COVID-periode werd extra zichtbaar dat het werk van een analist draait om nauwkeurigheid, maar zeker niet alleen om het uitvoeren van protocollen. 

‘Dat puzzelen hoort er ook bij’

Daniëlla werkt met bloed- en celmateriaal om bijvoorbeeld te onderzoeken of een vaccin werkt of hoe het immuunsysteem reageert op een virus. “Je volgt protocollen, maar je moet ook begrijpen wat je doet. Soms werkt iets niet zoals verwacht. Dan moet je zelf nadenken: waar ligt dat aan?”

Ze vergelijkt het met koken: “Je hebt een recept, maar soms klopt dat recept niet helemaal. Dan moet je het aanpassen. Dat puzzelen hoort er ook bij.”

Werken daar vraagt om volledige focus en een goede voorbereiding. Alleen al het in- en uitgaan van het lab kost tijd. “Je zit met je handen in een kast, met beschermende kleding en een mondmasker. Je bent zo een paar minuten bezig met ontsmetten voordat je eruit mag. Dus je leert snel: goed voorbereiden. Even iets pakken of eruit lopen zit er niet in. En als je iets vergeet… dan kun je weer opnieuw beginnen.”

Sommige handelingen worden bewust met z’n tweeën gedaan. “Bij belangrijke stappen, zoals het klaarmaken van virusmateriaal, werk je samen. Dan check je elkaar.”

Meer dan alleen labwerk

Wat vaak onzichtbaar blijft: het werk van een analist gaat veel verder dan alleen experimenten uitvoeren. Daniëlla geeft trainingen, houdt processen op orde en denkt mee over hoe dingen slimmer kunnen. “Je bent ook bezig met organiseren: wat heb je nodig, hoe voorkom je verspilling, hoe richt je een lab efficiënt in.”

Zo werkte ze de afgelopen tijd aan het terugbrengen van het aantal vriezers en koelkasten in de labs.
“Je merkt dat er door de jaren heen heel veel bewaard wordt. Maar je moet ook keuzes maken. Dat is soms lastig, maar wel nodig.”

Daarnaast speelt ze een rol in het verfijnen, vervangen en verminderen van de proeven met apen die bij het BPRC worden gedaan. Bijvoorbeeld door te zoeken naar alternatieven voor stoffen die traditioneel uit dieren komen.

Een cruciale schakel

Analisten vormen kortom een cruciale schakel in het onderzoek van het BPRC. Zonder hun werk zijn er geen betrouwbare onderzoeksresultaten. Toch ziet Daniëlla haar rol nuchter: “Iedereen hier draagt bij. Of je nu op het lab werkt, onderzoek doet of iets anders. We hebben elkaar allemaal nodig.”

Toch blijft ze elke dag met plezier naar haar werk gaan. “Geen dag is hetzelfde. Je bent bezig met experimenten, met mensen, met praktische problemen oplossen. Die combinatie maakt het leuk.” Dan nog maar eens de vraag: zou ze als tiener weer dezelfde keuze maken? “Ja”, zegt ze zonder spoor van twijfel. “Ik zou weer dit vak kiezen.”