Transparantie als basis voor betere wetenschap
Onderzoeker Kari-Pekka Skarp laat zien waarom methode-artikelen onmisbaar zijn voor betrouwbare wetenschap. Door iedere stap van een experiment nauwkeurig vast te leggen, kunnen andere onderzoekers het onderzoek reproduceren en verder ontwikkelen. Zo dragen laboratoriummodellen en open wetenschap bij aan de ontwikkeling van nieuwe behandelingen.
“Zien is geloven,” zegt onderzoeker Kari-Pekka Skarp. “Met de microscoop kun je niet alleen cellen bekijken, maar ook zien hoe ze werken.” Om die inzichten met anderen te kunnen delen en te controleren, moet ook precies duidelijk zijn hoe het onderzoek is uitgevoerd. Alleen als alle stappen zorgvuldig zijn beschreven, kunnen andere onderzoekers het experiment herhalen. “Dat maakt het schrijven van een methode-artikel zo belangrijk.”
Voor onderzoekers is het ontzettend belangrijk dat ze resultaten uit onderzoek kunnen reproduceren. “Ze moeten precies kunnen zien wat we hebben gedaan, zodat ze het onderzoek zelf opnieuw kunnen doen.” Daarom schreef Kari-Pekka een methode-artikel over onderzoek dat hij eerder deed in samenwerking met BPRC-collega en afdelingshoofd Magdalena Lorenowicz.
“In het artikel van Magdalena zagen we hoe een speciaal soort stamcel kinderlevens kan redden door te helpen bij schade in de darmen na chemotherapie of bestraling”, vertelt Kari-Pekka. “Maar een wetenschappelijke bevinding krijgt pas echt waarde wanneer andere onderzoekers dezelfde resultaten kunnen vinden. Dit methode-artikel laat daarom stap voor stap zien hoe we het onderzoek hebben uitgevoerd, zodat andere onderzoeksgroepen het kunnen herhalen en verder kunnen ontwikkelen.”
Van platte cellen naar mini-organen
Voordat een nieuwe behandeling patiënten kan helpen, moet eerst duidelijk zijn of het veilig en effectief is. “Dat kun je niet zomaar in een mens onderzoeken”, vertelt Kari-Pekka. “Daarom maken onderzoekers gebruik van laboratoriummodellen waarin menselijke cellen groeien. Zo kunnen ze onderzoeken hoe een ziekte zich ontwikkelt en of een mogelijke therapie werkt.”
Traditioneel worden cellen vaak gekweekt als een dun laagje op een petrischaaltje. Hoewel dit veel informatie oplevert, lijkt zo'n tweedimensionaal model maar een klein beetje op het menselijk lichaam.
“Wij zijn geen tweedimensionale wezens”, zegt Kari-Pekka. “Daarom proberen we modellen te ontwikkelen die de werkelijkheid zo goed mogelijk laten zien.”
Een belangrijk voorbeeld hiervan zijn organoïden. “Hierbij worden stamcellen in een speciale gel gekweekt, waardoor zij uitgroeien tot driedimensionale mini-organen”, legt Kari-Pekka uit. “Deze organoïden lijken veel meer op ‘echte’ organen.”
Elke stap vastgelegd
Waar een onderzoeksartikel vooral de resultaten beschrijft, richt een methode-artikel zich volledig op de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd. “Elke stap wordt in detail opgeschreven.”
Volgens hem is dit een belangrijk onderdeel van betrouwbare wetenschap. Onderzoekers kunnen de methode overnemen, controleren of zij dezelfde resultaten vinden en het model vervolgens gebruiken voor hun eigen onderzoek. Als andere onderzoeksgroepen dezelfde uitkomsten vinden, groeit het vertrouwen dat de resultaten kloppen. Pas daarna kunnen onderzoekers de methode verder verbeteren, toepassen bij andere ziekten of gebruiken als basis voor vervolgonderzoek.
Onderzoek makkelijker toegankelijk maken
Om collega-onderzoekers nog verder te helpen, bevat het methode-artikel van Kari-Pekka en anderen meer dan alleen een beschrijving van het protocol. Ook de data-analyse is volledig uitgewerkt.
“We hebben een Excelbestand gemaakt waarin onderzoekers hun eigen meetgegevens kunnen invoeren”, vertelt Kari-Pekka. “Het bestand voert vervolgens automatisch de statistische analyses uit en maakt direct overzichtelijke grafieken.”
Hierdoor wordt niet alleen het experiment makkelijker te herhalen, maar ook het verwerken van de resultaten. Onderzoekers kunnen zich daardoor sneller richten op hun onderzoek en de methode direct toepassen op hun gegevens.
“Een mooie ontdekking is pas het begin. Pas als andere onderzoekers die kunnen bevestigen en erop kunnen voortbouwen, kan dat uitgroeien tot nieuwe behandelingen.”
